تصمیم گیري اخلاقی در سازمان های امروزی

 

 

وحید قنبری[*]


کارمند اداره کل زندانهای استان همدان

تصمیم گیري اخلاقی[۲]

اﺧﻼق ﻓﺮدي ﺑﻪ ﺻﻮرت وﺟﺪان ﻓﺮدي ﻣﺘﺠﻠﯽ ﻣﯽ ﺷﻮد. ﺑﺎ اﯾﻦ ﺣﺎل، اﺧﻼق ﻓﺮدي ﯾﮏ ﻣﻮﺿﻮع دروﻧﯽ اﺳﺖ و ﺑﻪ ﻣﻔﻬﻮم ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﺗﺸﺨﯿﺺ درﺳﺖ از ﻧﺎدرﺳﺖ ﻋﻨﻮان ﻣﯽ ﺷﻮد. اﯾﻦ ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ در ﻓﺮد ﺑﺎﻟﻎ، ﺑﺮاي ﻗﻀﺎوت اﺧﻼﻗﯽ و ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﯿﺮي آن در رﻓﺘﺎر اﺧﻼﻗﯽ، ﺑﻪ واﺳﻄﻪ رﺳﯿﺪن ﺑﻪ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﻠﻮغ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ. ارزش ﺷﻨﺎﺳﯽ در زﻣﯿﻨﮥ اﺧﻼﻗﯽ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﺎ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎي ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ ارﺗﺒﺎط دارد. ﺑﯽ ﺗﺮدﯾﺪ ارزش ﻫﺎ، ﺑﻪ وﯾﮋه ارزش ﻫﺎي اﺧﻼﻗﯽ، رﮐﻦ اﺳﺎﺳﯽ زﻧﺪﮔﯽ آدﻣﯽ را ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽ دﻫﻨﺪ (نجاتی کریم آبادی،۱۳۹۴).

مدیران و کارکنان سازمان های دولتی برای انجام امور سازمانی خود، علاوه بر معیارهای سازمانی و قانونی نیاز به مجموعه ای از رهنمودهای اخلاقی و ارزشی دارند که آنان را در رفتارها و اعمال سازمانی یاری دهند و نوعی هماهنگی و وحدت رویه در حرکت به سوی شیوه مطلوب جمعی و عمومی را بر ایشان میسر سازد. سطح اخلاقی سازمان به قرار گرفتن ارزش های محوری همچون؛ امانت داری، دوری از تبعیض، صداقت، اعتماد متقابل، عدالت، رعایت حقوق ذی نفعان سازمان و لحاظ کردن منفعت ذی نفعان درون خط مشی ها، برنامه ها، اقدامات و تصمیمات گفته می شود. برای اتخاذ یک تصمیم مساعد باید بتوان، ارزش هر یک از نتایج احتمالی را که پس از انجام تصمیم او حاصل خواهد شد، پیش بینی کرده و به طور ضمنی این ارزش ها را با نوعی مقیاس کمی مقایسه، و احتمال موفقیت را بررسی نماید، که این کار همیشه ساده نخواهد بود. تصمیم گیری از اجزای جدایی ناپذیر مدیریت به شمار می آید و در هر وظیفه مدیریت به نحوی جلوه گر است؛ در تعیین خط مش های سازمان، در تدوین هدفها، طراحی سازمان، انتخاب، ارزیابی و در تمامی اعمال مدیریت. تصمیم گیری جزء اصلی و رکن اساسی است. اقدامات و تصمیمات سازمانی زمانی می تواند اثربخش باشد که شناخت کافی درباره اصول اخلاقی در عرصه سازمان و مدیریت وجود داشته باشد. رعایت نشدن برخی معیارهای اخلاقی، نگرانیهای زیادی را در بخشهای دولتی و غیر دولتی به وجود آورده است در مدیریت اسلامی نیز توجه بسیاری به امر    تصمیم گیری اخلاقی شده است تا آنجا که امام علی (ع) تصمیم فرد را برابر میزان عقل و اندیشه او               می داند و در جای دیگر تصمیمی را که بر مبنای عقل و خرد اتخاذ شده باشد، نجات بخش معرفی      می نماید (خسروآبادی و رضایی منش،۱۳۹۴).

فرایند تصمیم­گیری اخلاقی زمانی آغاز می­شود که یک شخص با یک وضعیت بغرنج اخلاقی مواجه می­شود. سپس شخص، قضاوت می­کند (بسته به این که در کدام یک از مراحل توسعه اخلاقی شناختی کلبرگ[۳] قرار دارد) و نیّات رفتاری خود را شکل می­دهد (که این نیات رفتاری بر این فرض استوار است که پیش­بینی کننده رفتار واقعی باشد). این فرایند متأثر از عوامل فردی، موقعیتی و مشروط به موضوع است (علی پور،۱۳۸۹).

[*] Ph.D of Public Management

[۲] – ethical decision making

[۳] – Lawrence Kohlberg’s stages of moral development

Print Friendly, PDF & Email

نوشتن دیدگاه

آدرس پست الکترونیک شما منتشر نخواهد شد.لطفا فیلد های که دارای ستاره هستند را پر کنید *

*