موانع و الزامات حقوق شهروندی

موانع و الزامات حقوق شهروندی

 

نگارش :

مهدی رحیم بخش

هادی رحیم بخش

 

چکیده :

حقوق شهروندی مطالباتی در حوزه ارتباطات و مباحث رفاهی و اجتماعی است و از نگاه دیگر توقعات مسئولان، نظامات شهری و مدنی از افراد جامعه را شامل می‌شود؛ خوشبختانه از نظر قوانین حقوق شهروندی ما در حالت اشباع قرار داریم. قانون اساسی، قانون حفظ حقوق شهروندی و قانون آیین دادرسی کیفری بر این موضوع تاکید دارد، اما از نظر اجرای قوانین با نواقصی روبه‌رو هستیم، زیرا برخی دستگاه‌ها حفظ حقوق شهروندی را در نظر ندارند. در نتیجه باید در جهت اجرای قوانین موجود حقوق شهروندی نیز اقدام عاجل انجام داد. مهمترین عامل در ضمانت اجرائی شدن منشور حقوق شهروندی، آگاهی شهروندان در این زمینه و درخواست آن از حاکمیت است، یعنی شناخت از حقوق شهروندی در قانون اساسی بصورت ناقص و با شرایط ویژه ای مورد توجه قرار گرفته است بنابراین یکی از موانع مهم را باید در تعریف و تفسیر قانون اساسی از شهروند و حقوق شهروندی دانست. موانع و مشکلات اجراي حقوق شهروندي در ايران، بيش از هر عوامل معطوف به عدم تبيين جايگاه حقوق شهروندي، فقدان آموزش حقوق شهروندي و عدم نهادينه شدن آن در لايه هاي متعدد اجتماعي است. در مقاله پیش رو که بصورت توصیفی ارائه شده به مشکلات، موانع و تبعات اجرای آن اشاره شده است .

 

کلیدواژه : حقوق ، حقوق شهروندی ، ضمانت اجرایی ، تبعات

 

 

مقدمه: 

بدون تردید گشودن بسیاری از معضلات اجتماعی شهری در وهله ی نخست، در پرتو شناخت موانع، علل و ریشه موانع تحقق حقوق و در مرحله ی بعد، بررسی یافتن راهکاری مطلوب برای غلبه بر این موانع خواهد بود.در بسیاری از حوزه های جامعه شهری، کمبود قوانین مدون مشکلاتی را برای شهروندان فراهم می سازد.

شهروند بعنوان یکی از عوامل مهم در تاسیس دولت و حکومت است بنابراین به حقوق شهروندی باید از این مقوله نگریست. در چنین فرآیندی یعنی حقوق شهروندی پذیرفته و به رسمیت شناخته شده است، بنابراین جامعه ما نیازمند اصلاح نگرش نسبت به مفهوم حقوق شهروندی است.

حقوق شهروندی به عنوان یک مفهوم مدرن شناخته شده است. حقوق شهروندی پس از شکل گیری مفهوم شهروند در حقوق اساسی که در آنها رابطه دولت و مردم از شکل سنتی و قدیمی خارج شده گسترش یافت.حقوق شهروندی حقوقی است که هر انسانی به دلیل خصوصیت اجتماعی بودن و زندگی  اجتماعی خود به آنها تعلق می گیرد. در واقع حقوق شهروندی یکی از مهم ترین و اساسی نیازهای انسان همچون نیاز به غذا، آب، نفس کشیدن است که اگر برطرف نشود به نوعی فرد را دچار انواع اختلالات و مشکلات روحی و روانی می کند.(حاجی عباسی،۱۳۹۵)

در حوزه اجتماعی در صورتی که حقوق شهروندی افراد نادیده گرفته شود این احساس در آنها بوجود می آید که بین قانونمند شدن و غیرقانون مند بودن افراد در جامعه هیچ تفاوتی وجود ندارد در نتیجه افراد بیشتر به سمت رفتارهای ضد اجتماعی یعنی رواج رفتارهای هنجارشکنانه و غیر عرفی سوق پیدا می کنند در نتیجه فرد دست به انجام رفتارهای پرخاشگرانه و همچنین خشونت آمیز در جامعه می زند بطوریکه می توان اذعان کرد آسیب های اجتماعی در جوامعی که حقوق شهروندان خود را رعایت نمی کنند بسیار بیشتر از جوامع دیگر است. اجرای برنامه های فرهنگی مناسب ،تکریم ارباب رجوع در ادارات، تلاش در گسترش فرهنگ مدیریت جهادی ، استفاده از ظرفیت سازمان های مردم نهاد در توسعه حقوق شهروندی، برپایی همایش های آموزشی و مشاوره ای در کنار نمایشگاه های مرتبط از شاخص هایی است که در احقاق حقوق شهروندی می توان نام برد.

اجرای حقوق شهروندی :

با توجه به تصویب و ابلاغ منشور حقوق شهروندی ضروریست به اثرات و تبعات عدم اجرای آن تمرکز بیشتری شده و برای تحقق حقوق شهروندی به عوامل فرهنگی، مذهبی، تاریخی، سیاسی واقتصادی در جامعه توجه شود. هر کدام از این عوامل به سهم خود در تحقق حقوق شهروندی تاثیرگزار هستند و نمیتوان انتظار داشت صرف اشاره و یا توجه به حقوق شهروندی در قانون اساسی، تضمین کننده این حقوق در جامعه باشد. از جمله راه های تحقق حقوق شهروندی تقویت نهادهای مدنی است. در اینصورت دولت نباید نهادهای مدنی را که در عرصه های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی فعالیت میکنند به دیده مزاحم نگاه کند. دولت باید نگاه ایدئولوژیک خود به حقوق بشر و حقوق شهروندی را حذف کند.همچنین در نظام آموزشی کشور که ساختاری دولتی دارد به حقوق شهروندی کمترین توجه وجود دارد در حالی که در کتابهای درسی بیشترین توجه به تکالیف و وظایف اجباری و اختیاری دینی شده است.(حاجی عباسی،۱۳۹۵)

در حالت نمادین هم ارائه منشور حقوق شهروندی در حد خود امری مفید و برای مخاطبانش تاثیرگذار است ولی برای اینکه به یک گفتمان اجتماعی تبدیل شود، نیازمند تداوم بحث و تبادل نظر روشنفکران، مصلحان اجتماعی و محافل دانشگاهی درباره کلیات و نیز مواد مختلف است.(منشور حقوق شهروندی،۱۳۹۶)

عرفی شدن موضوع حقوق شهروندی منوط به این است که دولت علاوه بر نخبگان و توده مردم، ارتباط تنگاتنگی نیز با رسانه ها و سایر نهادهای مدنی داشته باشد. از این طریق با افزایش آگاهی مردم نسبت به حقوق طبیعی و اساسی خود، زمینه تبدیل موضوع حقوق شهروندی به گفتمان رایج در دانشگاهها، رسانه ها و جامعه فراهم میشود. در چنین فضای مساعدی است که افراد جامعه ضمن احترام به حقوق قانونی دیگر شهروندان، به صورت گسترده مطالبه گر حقوق خود خواهند شد.

 

Print Friendly

نوشتن دیدگاه

آدرس پست الکترونیک شما منتشر نخواهد شد.لطفا فیلد های که دارای ستاره هستند را پر کنید *

*